Lời hứa của giao ước mới
Đức Chúa Trời phán qua Giê-rê-mi rằng sẽ đến những ngày Ngài lập một giao ước mới với nhà Y-sơ-ra-ên và nhà Giu-đa. Giao ước ấy không giống giao ước mà tổ phụ họ đã phá bỏ sau khi Đức Chúa Trời đem họ ra khỏi Ai Cập. Nhưng điều đáng chú ý là Đức Chúa Trời không nói rằng trong giao ước mới Ngài sẽ bỏ luật pháp của mình. Trái lại, Ngài phán: “Ta sẽ đặt luật pháp Ta trong bụng chúng nó và chép vào lòng.” Ngài sẽ làm Đức Chúa Trời của họ và họ sẽ làm dân Ngài.
Điều này cho chúng ta chìa khóa để hiểu giao ước mới. Sự thay đổi lớn không phải là Đức Chúa Trời có một tiêu chuẩn công bình mới, nhưng là điều trước kia đứng bên ngoài con người nay được Ngài đặt vào bên trong. Luật pháp vẫn bày tỏ ý muốn và sự công bình của Đức Chúa Trời, nhưng con người không còn bị bỏ mặc để tự mình cố gắng đạt tới tiêu chuẩn ấy. Chính Đức Chúa Trời nhận trách nhiệm thực hiện công việc trong lòng. Vì thế ngôn ngữ của giao ước mới chủ yếu không phải là “con người sẽ làm”, nhưng là “Ta sẽ làm”.
Vấn đề của giao ước cũ nằm ở đâu?
Khi dân Y-sơ-ra-ên đứng dưới chân núi Si-na-i, họ đã nghe những lời của Đức Chúa Trời và đáp lại rằng mọi lời Ngài phán họ sẽ làm. Lời hứa nghe có vẻ tốt, nhưng chẳng bao lâu sau họ đã vi phạm chính điều mình cam kết. Vấn đề không nằm ở luật pháp, vì luật pháp ấy đến từ Đức Chúa Trời. Vấn đề nằm ở con người tội lỗi đang hứa bằng sức lực của chính mình rằng mình sẽ vâng phục. Một tấm lòng chưa được thay đổi không thể tạo ra sự công bình chỉ bằng một lời hứa mạnh mẽ hơn.
Hê-bơ-rơ nói Đấng Christ là Đấng Trung Bảo của một giao ước tốt hơn, được lập trên “những lời hứa tốt hơn”. Khi giải thích lỗi của giao ước trước, Kinh Thánh nói Đức Chúa Trời quở trách dân sự vì họ không tiếp tục ở trong giao ước. Sau đó Ngài mô tả giao ước mới bằng lời hứa của chính mình: Ngài sẽ đặt luật pháp vào trí và chép nó trong lòng họ. Ngài sẽ làm Đức Chúa Trời của họ, thương xót sự không công bình và không còn nhớ tội lỗi họ nữa. Như vậy giao ước mới không chỉ đưa ra một mệnh lệnh; nó đem theo sự tha thứ và quyền năng để sống trong sự hòa hợp với ý muốn Đức Chúa Trời.
Giao ước mới không phải là một luật pháp mới
Nếu luật pháp đã bị bãi bỏ, lời hứa “Ta sẽ chép luật pháp Ta trong lòng chúng nó” sẽ không còn ý nghĩa. Đức Chúa Trời không nói rằng Ngài sẽ xóa luật pháp khỏi bảng đá rồi để lòng con người không còn luật nào. Ngài nói Ngài sẽ đưa luật pháp ấy vào nơi sâu kín nhất của con người. Điều từng được đọc bằng mắt sẽ trở thành điều được yêu mến trong lòng. Điều từng đứng trước tội nhân như một tiêu chuẩn bên ngoài nay được Đức Thánh Linh ghi khắc vào con người bên trong.
Đó cũng là lý do Phao-lô nói về những người tin như “bức thư của Đấng Christ”, không viết bằng mực nhưng bằng Thánh Linh của Đức Chúa Trời hằng sống. Nó không được viết trên bảng đá nhưng trên “bảng thịt của lòng”. Điểm tương phản không phải giữa một luật xấu và một luật tốt, nhưng giữa sự công bình chỉ đứng bên ngoài và sự công bình được Thánh Linh thực hiện bên trong. Giao ước mới không hạ thấp điều Đức Chúa Trời đòi hỏi. Nó thay đổi con người để điều Đức Chúa Trời muốn có thể được thực hiện từ trong lòng.
Tội nhân cần một tấm lòng mới
Đây là lý do chỉ sửa hành vi bên ngoài không đủ. Đức Chúa Trời phán qua Ê-xê-chi-ên rằng Ngài sẽ ban cho dân Ngài một tấm lòng mới và đặt một thần mới trong họ. Ngài sẽ cất tấm lòng bằng đá và ban một tấm lòng bằng thịt. Sau đó Ngài phán: “Ta sẽ đặt Thần Ta trong các ngươi, và khiến các ngươi noi theo luật lệ Ta.” Sự vâng phục thật bắt đầu từ một tấm lòng đã được Đức Chúa Trời thay đổi.
Lời hứa giao ước cho thấy sự công bình bởi đức tin không phải là điều chỉ nằm ở bề ngoài. Đức Chúa Trời phán: “Ta sẽ đặt luật pháp Ta trong phần bên trong của chúng nó, và viết nó trong lòng chúng nó.” Vì vậy khi Ngài viết luật pháp vào lòng, Ngài không chỉ thay đổi cách gọi về tội nhân nhưng thực hiện một công việc thật trong người tin. Sự công bình của Đấng Christ trở thành một thực tại sống động trong con người. Đây chính là chỗ sự công bình bởi đức tin và giao ước mới gặp nhau.
Đấng Christ là Đấng Trung Bảo của giao ước mới
Ai thực hiện công việc ấy? Hê-bơ-rơ trả lời rằng Đấng Christ là Đấng Trung Bảo của giao ước mới. Giao ước mới không phải một dự án cải thiện bản thân trong đó Đức Chúa Trời đưa ra tiêu chuẩn rồi để con người tự hoàn thành. Đấng Christ đứng ở trung tâm của giao ước. Qua huyết Ngài có sự tha thứ; qua sự sống Ngài có sự công bình; và qua Thánh Linh, ý muốn Đức Chúa Trời được ghi khắc vào lòng.
Đây chính là nơi giao ước mới gặp sự công bình bởi đức tin. Người tin không cố gắng tạo ra một đời sống của Đấng Christ rồi trình nó cho Đức Chúa Trời. Người ấy tiếp nhận chính Đấng Christ. Khi Đấng Christ ngự trong lòng bởi đức tin, sự sống công bình của Ngài không còn chỉ là một mẫu gương ở bên ngoài nhưng trở thành quyền năng hoạt động bên trong. Chính vì vậy Đấng Christ vừa có thể tha thứ người có tội vừa dẫn người ấy vào một đời sống mới.
Sự tha thứ và sự biến đổi không thể tách rời
Trong lời hứa của giao ước mới, Đức Chúa Trời nói cả hai điều: Ngài sẽ tha sự gian ác và chép luật pháp vào lòng. Vì thế Tin Lành không phải chỉ là xóa hồ sơ quá khứ trong khi tấm lòng vẫn nguyên vẹn như trước. Nhưng nó cũng không phải là con người tự cải thiện mình để xứng đáng được tha thứ. Cả sự tha thứ lẫn sự đổi mới đều phát xuất từ ân điển Đức Chúa Trời trong Đấng Christ. Một điều giải quyết tội lỗi đã phạm; điều kia giải quyết nguồn từ đó tội lỗi phát sinh.
Khi hiểu điều này, chúng ta cũng hiểu vì sao sự công bình bởi đức tin không phải một sự công bình bề ngoài. Đức Chúa Trời không chỉ tuyên bố một điều ở trên trời mà không thực hiện gì trong lòng người tin. Mục đích của Ngài là đem con người trở lại sự hòa hợp thật với chính Ngài. Luật pháp được viết trong lòng có nghĩa ý muốn Đức Chúa Trời trở thành điều người ấy bắt đầu yêu mến và khao khát. Sự vâng phục không còn chỉ phát xuất từ sợ hãi hình phạt nhưng từ một tấm lòng được ân điển chinh phục.
“Chữ làm cho chết, Thánh Linh làm cho sống” nghĩa là gì?
Không nên lấy lời “chữ làm cho chết, nhưng Thánh Linh làm cho sống” để kết luận rằng luật pháp của Đức Chúa Trời phải bị loại bỏ. Một điều răn đứng trước tội nhân chỉ có thể cho người ấy biết mình có tội; bản thân chữ viết không có quyền năng thay đổi lòng. Nhưng Thánh Linh đem Đấng Christ vào trong con người và thực hiện điều con người không thể tự làm. Vấn đề không phải là lời Đức Chúa Trời có sai hay luật pháp có xấu. Vấn đề là tội nhân cần sự sống mà chỉ Đức Chúa Trời có thể ban.
Do đó giao ước mới không phải sự chuyển đổi từ “vâng phục” sang “không cần vâng phục”. Nó là sự chuyển đổi từ nỗ lực của xác thịt sang công việc của Thánh Linh. Không còn là con người nói với Đức Chúa Trời: “Mọi điều Ngài phán, tôi sẽ tự làm.” Nhưng là con người đầu phục để Đức Chúa Trời thực hiện lời Ngài đã hứa. Chính Ngài tha thứ, chính Ngài ban lòng mới, chính Ngài đặt Thánh Linh mình trong chúng ta và chính Ngài làm việc trong chúng ta cả sự muốn lẫn sự làm.
Luật pháp viết trong lòng là kết quả của đức tin
Bài trước chúng ta đã thấy rằng đức tin không làm luật pháp ra vô hiệu; đức tin thiết lập luật pháp. Bây giờ Giê-rê-mi và Hê-bơ-rơ cho thấy nơi luật pháp được thiết lập: trong lòng và trí của người tin. Hai tư tưởng này thực chất là một. Đức tin nhận Đấng Christ; Đấng Christ ngự trong lòng; và trong Ngài có sự công bình của Đức Chúa Trời. Vì vậy sự vâng phục là trái của việc chúng ta đã nhận Ngài, không phải cái giá chúng ta trả để nhận Ngài.
Đây là vẻ đẹp của giao ước mới. Luật pháp cho thấy sự công bình là gì, nhưng luật pháp không thể tạo ra sự công bình trong tội nhân. Con người cũng không thể dùng lời hứa và quyết tâm của mình để biến một tấm lòng tội lỗi thành tấm lòng công bình. Vì thế Đức Chúa Trời phán: “Ta sẽ.” Ngài tha thứ, ban lòng mới, đặt Thánh Linh trong chúng ta và viết luật pháp của mình vào lòng.
Đọc trước: Đức tin có làm luật pháp ra vô hiệu không? | Được xưng công bình bởi đức tin nghĩa là gì?
